Archive for the ‘genetika’ Category

‘n Bietjie oor genetika en die dinge, dit is nie moeilik nie. Hier is ‘n vinnige gids.

DNS word geberg as ’n kode wat uit vier chemiese basisse bestaan:

adenien (A), guanien (G), sitosien (C) en tiamien (T).

Die mens se DNS bestaan uit 3 miljard basispare en in die meeste mense is 99% van dié pare dieselfde. Ons is meer dieselfde as verskillend.

Die reeks, of orde, waarin die pare gerangskik is, bepaal die inligting om’n organisme te bou en in stand te hou. Net soos wat letters in die alfabet woorde en sinne vorm. Ons het net sowat 20 000 aangeskakelde (aktiewe gene)

Die basispare: A en T; G en C

Elke basispaar het ook ’n nukleotied: ’n suikermolekule en fosfaat

Die nukleotied: Vorm tweelang stringe genaamd ’n dubbele heliks.

Wat doen dit? DNS maak kopieë van die reeks. Dit is kritiek wanneer selle verdeel dat elke nuwe sel ’n presiese kopie van die DNS in die ou sel is.

Wat is ‘n mutasie? Anders as wat ’n mens in flieks sien, is ’n mutasie nie iets wat ’n “monster” sou skep nie.

Dit is veranderings in DNS wat natuurlik gebeur en is die basis van evolusie. Almal het mutasies in hul genome.

In die reeks segment hier kan ’n mutasie gesien word. G in die vyfde posisie in die eerste reeks het gemuteerna A in die tweede reeks.

CATT G GAATTACTCT

 CATT A GAATACTCT

Hoekom? Dit is byna soos ’n spelfout in die kopiëring van DNS tydens selverdeling en replikasie. DNS-polimerase (’n ensiem) maak ’n kopie van die oorspronklike DNS deurdie DNS-string as ’n sjabloon te gebruik. Soms gebeur dit verkeerd. Een nukleotied kan met ’n ander vervang word. Dit kan ook weggelaat of bygevoeg word.

Nut: Mutasies word gebruik om genetiese herkoms na te spoor. Mense wat dieselfde voorsate deel, deel dieselfde mutasies. Dit verdeel mense in haplogroepe.

Haplogroep? ’n Mens se totale genetiese samestelling is jou genoom, wat jou DNS insluit. ’n Mens kry die helfte van jou genoom van jou ma en die ander helfte van jou pa. (Een ‘n kwart van elke ouma en oupa, ‘n agste van die agter-oupas, en so kan jy aangaan tot derduisende jare gelede – ons is nie net die genetiese samestelling van ‘n ma en pa nie!)

Die genoom word geskommel – as ‘n sperm en eier byeenkom.
Daar is twee genetiese komponente (mitochondriese DNS en die Y-chromosoom) wat redelik stabiel bly in hierdie proses en net nou en dan kom mutasies daarop voor (soos ’n spelfout in die genetiese kode), wat merkers genoem word. Dít word merkers van herkoms genoem.

Wanneer ’n groep mense dieselfde genetiese merker deel, word hulle in ’n haplogroep ingedeel. Dit dui op mutasies wat plaasgevind het in ’n spesifieke tyd en plek in die geskiedenis en dui ook op oeroue patrone van migrasie. Dus, waar en hoe mense die planeet bevolk het.

Almal van ons is in ‘n haplogroep, jy weet net nog nie in watter een nie, oor die nie getoets is nie. Of is dit? Myne is al gedoen.

Vandag? Vroue se mDNS word getoets vir die bepaalde merkers van herkoms, terwyl mans se Y-chromosoom vir hierdie merkers getoets word. Hieruit word ’n mens in ’n bepaalde haplogroep (’n DNS-vingerafdruk) geplaas, en dít is die oergroep waaruit hy of sy kom.
Dit kan tans tot 100 000 jaar teruggevoer word.
Miljoene mense wat vandag leef, sal dus dieselfde haplogroep deel.

geno1

Die ontleding van Rosalind Franklin se sowat eerste 16 000- 17 000 genetiese basispare om die mitochondriese mutasie(s)  en uiteindelik die haplogroep te kry.

Noudat julle doodverveel is, ek vrek hieroor, laat weet oor enige vrae.

As ons na depressie kyk, waarvan daar baie vorme is, dink ek moet ons eers verder terug kyk. Dit is nie ‘n nuwe siekte nie, mense was nog altyd depressief, deur die eeue is hulle maar net uitgestoot, in sanitoriums gesit, in kamers opgesluit, randfigure geword of selfmoord gepleeg. Dieselfde geld vir alle ander siektes van die brein.

Dit is maar die laaste paar dekades wat daar met ander oë daarna gekyk is, omdat medikasie ontwikkel is wat daarvoor help en stadig maar seker breek ons deur die stigmas.  Ek persoonlik verafsku woorde soos mal, gek en kranksinnig. Of “hy is nie lekker in die kop nie.”

Depressie of enige ander psigiatriese siekte is ‘n siekte van die brein, net soos ‘n siekte van die hart (hartomlyning) of pankreas (diabetes).  Mense met depressie het ‘n chemiese wanbalans in die brein. Jy kan dit nie reg eet nie, jy kan nie sit en wag nie, en jy “kan nie jouself regruk” nie.

Dit is ‘n siekte wat vra vir deernis, begrip en simpatie.

Geen mens op aarde gaan vir iemand wat ‘n hartomlyning moet kry  sê ruk jou reg nie. Nog minder gaan ons vir iemand wat asma het, sê: Haal net diep asem, komaan!

Waarom is ons dan onsimpatiek teenoor mense met depressie? Waarom sê ons vir hulle dat hulle dit as verskoning gebruik? Verskoning vir wat? Verskoning omdat hulle fisiologies nie instaat is om serotinien en dopamien in die regte hoeveelhede af te skei nie? Twak. Ek dink sulke uitsprake is oningelig, ondeurdag en almal van ons behoort beter materiaal te lees.

En indien die depressie akuut is, waarom kan mens nie ook die pyn van die lewe behandel as ons ‘n hoofpynpil drink vir elke liewe babalas nie?

Baie navorsing word gedoen en die aanduiding vir veral major depressie is ‘n sterk genetiese basis. Dit is nie ‘n enkele geen nie maar etlikes saam, asook betrokke genetiese seinbane wat depressie veroorsaak.

Depressie moet met medikasie, psigoterapie en dan so bietjie oefening behandel word. Voedselaanvullers help nie! Pasop vir St. John’s Wort saam met anti-depressante, dit inhibeer die opname en kan baie gevaarlik wees, dit werk ook op ander middels in.

Daar is verskillende tipes depressie.

Om “af of down” te voel is normaal. ‘n Mens kan jouself aftrek en af voel, maar ‘n mens kan jouself nie klinies depressief maak nie.  (Die enigste uitsondering is die gebruik van dwelms wat neuro-toksies is vir die brein en depressie as newe-effek het).

Maar mens kan nie depressief oor jouself bring deur negatiewe gedagtes nie. Jy kan dit ook nie wegkry deur positiewe gedagtes nie.

Hier is van die simptome (jy kan van hulle hê, dit hoef nie almal te wees nie en is net ‘n riglyn)

Bedrukte gemoed

Verminderde belangstelling en/of ervaring van plesier van dinge waarvan jy hou

Slaapversteuring

Verandering in eetlus of gewig (meer eet/minder eet of gewig optel/verloor)

Moegheid en lusteloos

Selfverwyt

Waardelose gevoel

Skuldgevoel

Vergeetagtig en swak konsentrasie

Besluiteloosheid

Psigomotoriese traagheid

Agitasie en irritasie

Selfmoordgedagtes

Psigiaters bepaal presies wat verkeerd is en watter tipe ‘n mens het na aanleiding van die internasionale standaard: Die Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders (DSM-IV)

Sover ek weet betaal die meeste mediese fondse chroniese medikasie vir depressie indien dit gemotiveer word deur ‘n psigiater.

Hier is ‘n goeie bron:

http://www.nimh.nih.gov/health/topics/depression/index.shtml

Skaf gerus prof. Piet Oosthuizen se boek: Ontsnap van Depressie aan.

Wie is jy? Het jy al regtig daaroor gedink. Wie se DNS voel deur jou are? Die meeste van ons is dalk nie wat ons dink ons is nie.

Die kans dat ‘n slaaf, sogenaamde vry swarte, khoisan of een of ander buite-egtelike verbintenis aan die Kaap tussen 1652 en 1795 bygedra het tot mense wat vandag Afrikaans praat se genepoel is nogal goed.

In Hans Heese se wonderlike boek: Groep Sonder Grense, lees ons van die vermening in die Kaap in die eerste jare.

Eva (Krotoa) se hartseer verhaal, asook die van haar bekendste kind Pieternella is nou al wel bekend danksy Dalene Matthee en Dan Sleigh se boeke.  Lees gerus hier wie is hulle lewende nasate (http://www.ancestry24.com/Default2.aspx?page=content/dna/eva).

Eva se huwelik met Pieter Meerhoff in 1664 was die eerste opgetekende huwelike tussen ‘n blanke man en Khoikhoi-vrou. Hy was toe die chirurgyn.

Maar vroeër as dit was die eerste huwelik tussen ‘n blanke man en vrygestelde slavin in 1656 tussen Jan Woutersz en Catharina Anthonis van Bengale. ‘n Bekende huwelik is die van Arnoldus Willemsz Basson met Angela van Bengale in 1669. Sy is die SA stammoeder van die Bassons en talle ander Afrikaner-families. (Ek noem maar net die een voorbeeld)

Wanneer iemand in die rekords aangetoon word as “van die Kaap” (van de Caab) beteken dit dat hulle gekleurde vrye mense was (in vryheid gebore in die Kaap) by gebrek aan Europese vanne. Of hulle was slawe sonder vanne (wat hul herkoms kon aandui) wat hier gebore is.

Vryswarte beteken vrygestelde slaaf of slavin. “Vol kleur/volle kleur” verwys na diegene wat afkomstig is uit ‘n gebied waarvan die inheemse bevolking nie Europeërs was nie.

Vryswartes se nageslag (gebore nadat hulle ouers vryheid gekry het) het as vrygeborenes bekend gestaan. Die vrygeborenes se kinders, wat hulle in ‘n vaag omlynde sosiale groep bevind het, was gewoonlik van gemenge afkoms, verduidelik Heese.

Kinders wat tot 1795 binne die eg tussen ‘n wit pa en gekleurde ma gebore is, is deur die sogenaamde wit gemeenskap aanvaar, die kind moes net gedoop word. Maar buite die eg het die kind se lot afgehang of die pa hom/haar erken of nie. Maar nog meer, die kinders “van Duitsche vaders geteelt” is nou in die slawelosie saam met hulle ma’s en hoe kan die bloed van wit mans slawe wees! Daar is toe besluit dat die kinders hulself kan vrykoop later vir 100 gulden.

In 1687 het Detlef (Dietlof) Biebouw (Bibault) en die slavin Diana ‘n buite-egtelike kind gehad wat later met die stamvader van die Odendaal-familie getroud is. Sy is die halfsuster van die Hendrink Bibault wat in die 18de eeu op Stellenbosch uitgeroep het dat hy ‘n “Africaander” is.

Om navorsing te doen is doopregisters ‘n handige plek, omdat die ouers se name aangegee word. Vanaf 1675-1748 is in die slawe se doopregisters wel aangedui of ‘n kind ‘n halfslag of heelslag is.

Dat vryburgers (mans wat nie in diens van die kompanjie was nie en grond ontvang het om op die boer) met ‘n slavin saamgeleef het en na etlike kinders eers trou het toenemend in die 18de eeu voorgekom. Die meeste van die slavinne was van Indië afkomstig.

Daar was ook huwelike tussen wit vroue en gekleurde mans, maar in ‘n mindere mate.

Waar mense nie getroud was nie, maar saamgeleef het, is die term “byzit” gebruik. Die hartseer saak is dat slawe nie toegelaat is om met mekaar te trou nie, omdat hulle verbied is om kontrakte aan te gaan. Kinders wat uit verbintenisse tussen slawe gebore is, “het met die ma gegaan” maar net tot op tien jaar. Daarna was hulle toekoms onseker.

Hoe meer ek lees oor die samelewing, sy mense, kultuur en normes hoe meer besef ek dit was geweldig kompleks. Dinge was soveel anders. Maar toe die Engelse die Kaap oorgeneem het, het soveel verander. Ek glo in ‘n negatiewe wyse. Maar ‘n mens kan nie nie horlosie terugdraai nie en terugstap op die wysers se tik-tok.

Met erkenning aan: H.F Heese

Suiwer?

Een uit elke 12 wit Kaapse vroue se genetiese wortels is swart en minstens 6% stam aan moederskant direk van die Khoisan af.
Een uit elke vyf swart vroue se moederlike wortels is Khoisan. En een uit elke tien swart vroue se oer-oumas (aan moederskant) is van Europa of Asië.
Altesame 8% van mans wat meen hulle is nie van Afrika afkomstig nie, is inderdaad van hier.
Hierdie is ’n paar van die interessante uitslae van die eerste fase van die Living History-projek wat deur die Africa Genome Education Institute en Ancestry24.com gedoen is.
In die eerste fase is ’n klein deeltjie van die DNS van 365 huidige Kapenaars (swart, wit, bruin en Asiërs) getoets.

Volgens dr. Wilmot James, direkteur van die Africa Genome Education Institute, is Suid-Afrikaners baie vermeng, sommige meer as ander. Die wetenskap-gemeenskap weet dit al jare lank.
“Wat verrassend is, is die rigting van vermenging, die graad waartoe baie van ons spore van Khoisan-oorsprong het (20% van al die vroue wat getoets is). Ook hoe baie wit mense swart bloed in hulle het, en hoe baie swart Afrikane Europese bloed het.”
Altesame 3% van wit mense en 20% van bruin mans in die studie het ’n swart Afrikaan-oorsprong.

Onthou dat ‘n mens se velkleur deur ander gene bepaal  word as die genetiese merkers van herkoms (mDNS en y-chromosoom).

Ons is veel meer vermeng as wat sommige mense, wit en swart, dalk sou wou hê. 100% sg. suiwer? Dit is min van ons – watter ras ons ookal is.
http://luigiblog.wordpress.com/ Skryf interessante verhale oor sy herkoms